Kujdes, i vetëpunësuar: nëse 90% e xhiros vjen nga më pak se 3 klientë, tatimet mund të të trajtojnë si “të punësuar”

Je programues, dizajner, konsulent, projektues, apo çfarëdo profesioni të lirë, dhe pothuajse gjithë puna jote vjen nga më pak se 3 klientë të mëdhenj? Ja lajmi i keq direkt në fillim: nëse je brenda kësaj kategorie, ligji e tatimit atë të ardhur si pagë, jo si fitim biznesi — pra taksohesh më shumë, pavarësisht se e ke lëshuar si faturë biznesi. Kjo është krejt normale në praktikë si mënyrë pune, por për tatimet shqiptare, që prej vitit 2023, është sinjal se në fakt nuk je “biznes i pavarur”, por një i punësuar i fshehur.

Le ta shpjegojmë me fjalë të thjeshta, çfarë thotë ligji saktësisht, si ka ndryshuar deri tani (shtator 2026), dhe çfarë duhet të bësh që të mos gjendesh keq të papërgatitur.

Sa më shumë do të paguash, konkretisht

Kjo është pyetja që intereson vërtet, prandaj po e vendosim që në krye:

• Si biznes i vogël (regjimi normal, nëse xhiroja jote është nën 14 milionë lekë/vit): 0% tatim fitimi, rregull që vlen deri në fund të 2029.
• I rikualifikuar si “punësim”: e ardhura tatohet me shkallët progresive të pagës (0% deri 50.000 lekë/muaj, pastaj 13%, e deri në 23% për shumat mbi 200.000 lekë/muaj) — plus kontribute sigurimesh shoqërore dhe shëndetësore prej 27,9% të shumës bruto (rreth 16,7% zakonisht mbulohen nga pala që paguan si “punëdhënës”, 11,2% nga vetë personi).

Shembull i thjeshtuar, për ta kuptuar përmasën: nëse ke 3.000.000 lekë xhiro në vit dhe futesh në këtë kategori, nga 0 lekë taksë (si biznes i vogël) mund të kalosh në mbi 1.000.000 lekë detyrime vjetore (tatim mbi të ardhurat + kontribute sigurimesh), për të njëjtën shumë pune. Shifra e saktë varet nga rrjedha mujore e të ardhurave dhe rrethanat konkrete — për një llogaritje të saktë, gjithmonë konsultohu me kontabilistin tënd — por përmasa e ndryshimit është kjo.

Ja pse ia vlen ta lexosh deri në fund: më poshtë shpjegojmë saktësisht kur zbatohet ky rregull dhe si mund ta shmangësh legalisht.

Rregulli, në 30 sekonda

Nëse je i vetëpunësuar (person fizik biznes) dhe gjatë vitit:

• 80% ose më shumë e xhiros tënde vjen nga një klient i vetëm, ose
• 90% ose më shumë e xhiros vjen nga më pak se 3 klientë gjithsej, siç e përcakton vetë ligji,

atëherë tatimet mund ta trajtojnë atë pjesë të të ardhurave si pagë, jo si fitim biznesi — pavarësisht se ti e ke lëshuar si faturë biznesi.

Shembull i thjeshtë: Faturë gjithsej 1.000.000 lekë në vit. Nëse 850.000 lekë (85%) vijnë nga i njëjti klient — je brenda rregullit të parë. Nëse i ndan mes dy klientëve (500.000 + 420.000 = 920.000 lekë, pra 92%) — je brenda rregullit të dytë, sepse janë më pak se 3 klientë dhe kalojnë 90%.

Pse ekziston ky rregull

Shteti donte të parandalonte një praktikë të njohur: një kompani “pushon” nga puna një person dhe, në vend që ta mbajë me kontratë pune (me kontribute e taksa më të larta për punëdhënësin), i thotë “hapu biznes dhe na fatur si i vetëpunësuar”. Personi vazhdon të punojë njësoj si më parë, por tani paguan më pak taksë dhe kompania kursen kontributet. Ligji e quan këtë “punësim i fshehur”, dhe rregulli i 80%/90% është mënyra si tatimet e kapin.

Baza ligjore

Rregulli gjendet te Ligji nr. 29/2023, datë 30.3.2023, “Për Tatimin mbi të Ardhurat”, neni 12, pika 1, shkronja “ç”, e cila thotë fjalë për fjalë:

“ç) të ardhurat e fituara nga një individ i vetëpunësuar [trajtohen si të ardhura nga punësimi] nëse:
i. 80 për qind ose më shumë e të ardhurave të fituara merren direkt ose indirekt nga një klient i vetëm; ose
ii. 90 për qind ose më shumë e të ardhurave totale të fituara merren nga më pak se 3 klientë.”

Ligji parashikon edhe një përjashtim: rregulli nuk zbatohet nëse i vetëpunësuari u shet 100% të shërbimeve klientëve jorezidentë (jashtë Shqipërisë, pa zyrë apo seli këtu). Mjafton, megjithatë, të shtohet edhe një klient shqiptar në xhiro, që ky përjashtim të mos vlejë më.

Si u shpjegua fillimisht (2023)

Udhëzimi i Përgjithshëm nr. 26, datë 8.9.2023 tregoi si zbatohej praktikisht: llogaritjen e bënte vetë i vetëpunësuari, dhe nëse binte nën këtë rregull, ajo pjesë e të ardhurave deklarohej zero si “biznes” dhe tatohej si pagë (13–23%), në vend të regjimit të biznesit të vogël, ku shumë prej tyre paguanin fare pak ose aspak taksë.

Në shkurt 2025, Ministria e Financave sqaroi edhe një detaj teknik: përqindja llogaritet mbi faturat e lëshuara, jo mbi paratë e marra në bankë. Pra një faturë e prerë në dhjetor numërohet për atë vit, edhe nëse pagesa vjen në janar të vitit tjetër.

Ndryshimi i madh: tani ka rrugëdalje (Ligji 81/2025)

Deri në fund të 2025-s, ky ishte një rregull “automatik dhe pa apel”: nëse kalonit pragun, taksoheshit si i punësuar, pikë. Kjo shqetësoi shumë profesionistë të lirë që kishin klientë afatgjatë, por punonin krejtësisht të pavarur (zgjidhnin vetë projektet, punonin me pajisjet e tyre, s’kishin orar të imponuar).

Ligji nr. 81/2025 (miratuar 11 dhjetor 2025, hyrë në fuqi rreth fund janarit 2026) hoqi këtë automatizëm. Pragjet 80%/90% mbeten në ligj, por tani nuk sjellin vetvetiu rikualifikim: i vetëpunësuari mund të vetëdeklarojë se s’ndodhet në kushte punësimi, dhe mbetet nën regjimin e biznesit — përderisa administrata tatimore nuk vërteton të kundërtën.

Udhëzimi nr. 9, datë 12.03.2026 (hyrë në fuqi më 2.4.2026) tregoi si bëhet kjo në praktikë:

• Plotësohet një formular — Deklarata e Statusit të Vetëpunësuarit (Aneksi 1).
• Depozitohet brenda muajit mars të çdo viti, bashkë me deklaratën vjetore të të ardhurave (DIVA), pranë zyrës tatimore rajonale.
• Tatimorja ruan të drejtën ta kontrollojë më vonë: shikon nëse në fakt ke pavarësi (kush vendos si punon, çfarë mjetesh përdor, a merr rrezik financiar, a mund të zëvendësohet nga dikush tjetër) apo je thjesht “punonjës me faturë”.

Pra sot, dy njerëz me të njëjtën përqendrim klientësh mund të trajtohen ndryshe: një projektues që zgjedh vetë projektet, punon me kompjuterin/software-in e vet dhe cakton ritmin e punës mbetet biznes, edhe nëse ka kryesisht më pak se 3 klientë. Dikush që punon me orar dhe mjete të imponuara nga “klienti”, pa asnjë rrezik financiar real, rrezikon rikualifikimin edhe nëse ka nënshkruar deklaratën.

Çfarë duhet të bësh konkretisht

1. Kontrollo çdo muaj sa % e xhiros vjetore vjen nga secili klient (bazuar te faturat, jo te pagesat e marra).
2. Nëse e sheh që po i afrohesh 80% (1 klient) ose 90% (më pak se 3 klientë), fillo të mbledhësh prova pavarësie: kontratë shërbimi (jo kontratë pune), fatura fiskale të rregullta, dëshmi që vendos vetë orarin dhe metodën e punës, mjete/software pronë e jotja.
3. Deklaroje statusin brenda marsit (Aneksi 1 + DIVA).
4. Mos e mendo deklaratën si “mburojë të plotë” — nëse tatimet gjejnë prova reale punësimi gjatë një kontrolli, mund ta rivlerësojnë edhe pas deklarimit.

Referencat ligjore

• Ligji nr. 29/2023, datë 30.3.2023, “Për Tatimin mbi të Ardhurat”, neni 12, pika 1, shkronja “ç”
• Udhëzimi i Përgjithshëm nr. 26, datë 8.9.2023, “Për Tatimin mbi të Ardhurat”
• Sqarimi i Ministrisë së Financave, shkurt 2025 (mënyra e llogaritjes: faturim, jo arkëtim)
• Shkallët e tatimit mbi pagën dhe norma e kontributeve të sigurimeve (27,9% të pagës bruto, 2026)
• Rregulli i biznesit të vogël: 0% tatim fitimi deri në 14 milionë lekë xhiro/vit, deri më 31.12.2029
• Ligji nr. 81/2025, miratuar 11.12.2025, hyrë në fuqi janar 2026 (mekanizmi i vetëdeklarimit)
• Udhëzimi nr. 9, datë 12.03.2026, “Për disa shtesa dhe ndryshime në Udhëzimin e Përgjithshëm nr. 26/2023” (hyrë në fuqi 2.4.2026)

Ky artikull ka qëllim informues të përgjithshëm dhe nuk zëvendëson këshillimin tatimor të personalizuar. Për rastin konkret të biznesit tuaj, konsultohuni me kontabilistin ose këshilltarin tuaj fiskal.