Legjislacioni Tatimor në Shqipëri: Ligjet Kryesore që Duhet të Njihni
Kur flitet për “legjislacionin tatimor”, shumica e bizneseve mendojnë menjëherë për TVSH-në ose deklaratat mujore. Në fakt, sistemi ynë tatimor mbahet në këmbë nga disa akte ligjore që punojnë së bashku — dhe njohja e tyre ndikon drejtpërdrejt në mënyrën si trajtoheni gjatë një kontrolli tatimor ose si e kuptoni një gjobë. Po i përmbledhim këtu në mënyrë praktike, pa zhargon të tepërt ligjor.
Themeli: Ligji Nr. 9920/2008 “Për Procedurat Tatimore”
Ky ligj është, në thelb, “kushtetuta” e marrëdhënies mes jush dhe Administratës Tatimore. Ai përcakton si regjistroheni dhe çregjistroheni, si kryhet një kontroll (desk, në terren, apo tematik), sa kohë ka DPT-ja të drejtë t’ju kërkojë prapa (zakonisht 5 vjet), dhe — çka është më e rëndësishmja për shumë biznese — si e ankimoni një akt që e konsideroni të padrejtë, brenda 30 ditëve.
Në praktikën tonë, shumica e klientëve që marrin një njoftim kontrolli nuk e dinë se kanë të drejtë ta kërkojnë autorizimin e inspektorit para se t’i lejojnë hyrjen në ambientet e biznesit. Kjo e drejtë vjen pikërisht nga ky ligj.
Ligji 29/2023: Kur u Bashkuan Tatimi mbi Fitimin dhe Tatimi Personal
Deri në 2024, tatimi mbi biznesin dhe tatimi mbi pagën/të ardhurat personale ishin rregulluar nga ligje të veçanta. Ligji nr. 29/2023 i solli të dyja nën një çati të vetme dhe hyri në fuqi më 1 janar 2024. Në praktikë, ky është ligji që ju thotë sa paguani: 0% tatim fitimi nëse xhiroja është deri 14 milionë lekë (kjo lehtësi vlen deri më 31 dhjetor 2029), dhe 15% mbi këtë prag. Për të ardhurat personale, shkalla është progresive — 0%, 13% dhe 23% sipas nivelit të pagës.
I njëjti ligj rregullon edhe tatimin në burim (8% për dividentë, 15% për qira dhe interesa) dhe listën e shpenzimeve që njihen si të zbritshme nga fitimi i tatueshëm. Ky pikë e fundit është ku shohim më shumë gabime tek klientët e rinj — fatura pa dokumentacion të plotë “zhduken” thjesht nga llogaritja e fitimit.
VKM-të: Detajet që Ndryshojnë Më Shpesh se Ligjet
Ligjet japin kornizën, por jetën e përditshme të një biznesi e drejtojnë Vendimet e Këshillit të Ministrave (VKM) — dhe pikërisht këto ndryshojnë më shpesh, ndonjëherë çdo vit. Disa nga më të rëndësishmet për një biznes: paga minimale dhe maksimale për efekt sigurimesh, normat e kontributeve shoqërore e shëndetësore, normat e amortizimit të aktiveve, dhe dietat e udhëtimit që njihen si shpenzim i zbritshëm.
Ne i ndjekim këto ndryshime çdo muaj përmes Fletores Zyrtare dhe udhëzimeve të DPT-së, dhe i aplikojmë menjëherë te llogaritë e klientëve tanë — pikërisht sepse një VKM e humbur mund të kushtojë po aq sa mosnjohja e vetë ligjit.
